شناسایی ابعاد دانشگاه خدمت‌محور با رویکرد نسل پنجم در دانشگاه‌های استان مازندران - محسنی کبریا , زهرا; حسینی درونکلائی, سیده زهرا; قاسم زاده , کوروش; ادبی تبار فیروزجاه , محمد (آموزش، تربیت و توسعه پایدار)
هدف این پژوهش شناسایی و رتبه‌بندی ابعاد دانشگاه خدمت‌محور با رویکرد نسل پنجم در دانشگاه‌های استان مازندران است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ روش‌شناسی، آمیخته اکتشافی (کیفی–کمی) است. در بخش کیفی از روش نظریه داده‌بنیاد برای استخراج ابعاد مفهومی استفاده شد. جامعه آماری بخش کیفی شامل ۲۰ نفر از متخصصان و اساتید دانشگاه‌های استان مازندران بود که بر اساس نمونه‌گیری هدفمند و تا حد اشباع نظری (۱۰ نفر) انتخاب شدند. در بخش کمی، ۳۳۴ نفر از اعضای هیأت علمی دانشگاه‌های استان به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای و بر اساس فرمول کوکران تعیین شدند. ابزار گردآوری داده‌ها در بخش کیفی مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و در بخش کمی پرسش‌نامه محقق‌ساخته با ۷۰ گویه بود. روایی صوری، محتوایی و سازه ابزار تأیید شد و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ بالاتر از ۰.۷ به‌دست آمد. داده‌ها با روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی در بخش کیفی و با تحلیل عاملی تأییدی و آزمون فریدمن در بخش کمی تحلیل شدند. نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد که دانشگاه خدمت‌محور با رویکرد نسل پنجم دارای شش بعد اصلی است: «جهت‌گیری اجتماعی و مسئله‌محور دانشگاه، حل مسائل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، تحول نقش دانشگاه، موانع ساختاری و فرهنگی دانشگاه خدمت‌محور، ارتقاء کیفیت آموزش خدمت‌محور، و ساختار تحول‌گرای دانشگاهی». همه ضرایب عاملی استاندارد بالاتر از ۰.۷ و معنادار بودند (t>2.58). آزمون فریدمن نیز تفاوت معناداری بین میانگین رتبه‌های ابعاد نشان داد (p<0.05). بعد «ارتقاء کیفیت آموزش خدمت‌محور» با میانگین رتبه‌ای ۳.۹۶ در رتبه اول و بعد «جهت‌گیری اجتماعی و مسئله‌محور دانشگاه» با میانگین رتبه‌ای ۳.۰۳ در رتبه آخر قرار گرفت. دانشگاه خدمت‌محور با رویکرد نسل پنجم الگویی نوین در نظام آموزش عالی است که با تأکید بر خدمت‌گرایی، حل مسائل واقعی جامعه و ارتقاء کیفیت آموزش می‌تواند زمینه‌ساز توسعه پایدار و بهبود ارتباط دانشگاه با جامعه شود. نتایج پژوهش حاضر ابعاد کلیدی این الگو را شناسایی کرده و اولویت‌بندی آنها را ارائه می‌دهد که می‌تواند به تصمیم‌گیری مدیران دانشگاهی و سیاست‌گذاران آموزشی برای تحول ساختاری دانشگاه‌ها کمک کند.