ارائه مدل نوآوری تجاری مبتنی بر هوش مصنوعی و فناوری بلاک‌چین با رویکرد داده‌بنیاد - جعفری نیا پاریزی, امیرحسین; سهرابی, طهمورث; کسرائی, احمد رضا (آموزش، تربیت و توسعه پایدار)
هدف پژوهش ارائه یک مدل جامع برای تبیین فرایندهای نوآوری تجاری مبتنی بر هوش مصنوعی و فناوری بلاک‌چین در سازمان‌ها است. این پژوهش یک مطالعه کیفی با رویکرد نظریه‌پردازی داده‌بنیاد است که با استفاده از الگوی نظام‌مند استراوس و کوربین انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با ۱۵ نفر از خبرگان حوزه هوش مصنوعی و فناوری بلاک‌چین گردآوری شد. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند از نوع گلوله‌برفی انجام گرفت و برای اعتبارسنجی پژوهش از کدگذاری همکار و مراجعه به اعضا استفاده شد. کدگذاری در سه مرحله باز، محوری و انتخابی صورت گرفت و ساختار نهایی مدل شامل شرایط علی، پدیده محوری، شرایط زمینه‌ای، شرایط مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها استخراج شد. تحلیل داده‌ها نشان داد که نوآوری تجاری مبتنی بر هوش مصنوعی و بلاک‌چین تحت تأثیر عوامل علی مانند رشد فناوری، نیاز به سفارشی‌سازی و رقابت مبتنی بر نوآوری شکل می‌گیرد. شرایط مداخله‌گر همچون بی‌ثباتی اقتصادی، کمبود نیروی متخصص و ضعف بلوغ دیجیتال نقش محدودکننده دارند، در حالی که زیرساخت فناورانه، امنیت سایبری و ساختارهای حمایتی نقش تسهیل‌گر ایفا می‌کنند. راهبردهای شناسایی‌شده شامل اثربخشی نوآوری، پویایی مبتنی بر داده، نوآوری مشتری‌محور و بهینه‌سازی تصمیم‌گیری بود که در نهایت به پیامدهایی چون مزیت رقابتی پایدار، چابکی هوشمند، خلق ارزش مبتنی بر داده و تاب‌آوری سازمانی دیجیتال منجر می‌شود. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که ادغام هوش مصنوعی و بلاک‌چین نه‌تنها یک تحول فناورانه، بلکه یک چارچوب نوآوری‌محور برای بازطراحی مدل‌های کسب‌وکار است. مدل ارائه‌شده می‌تواند راهنمایی عملی برای سازمان‌ها به‌منظور توسعه راهبردهای نوآورانه، ارتقای چابکی، بهبود تصمیم‌گیری و افزایش تاب‌آوری دیجیتال فراهم آورد.