آموزش، تربیت و توسعه پایدار 3092-7633 4 بهار 1405 1405 03 01 Studying the Factors Affecting the Employability of Students in Iraqi Public Universities بررسی عوامل تاثیرگذار بر اشتغال‌پذیری دانشجویان در دانشگاهای دولتی عراق 1 14 10.61838/jtesd.211 FA ستار عواد عليخان دانشجوی دکتری، گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. یعقوب مهارتی دانشیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. آذر کفاش پور استاد، گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. سمانه صادقیان استادیار، گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 1404/03/08 <p class="ABSTRACT" style="line-height: 115%;">This study aimed to identify and explain the multilevel factors influencing the employability of students in Iraqi public universities to propose a localized model bridging higher education and the labor market. This qualitative research employed a grounded theory approach within an interpretivist paradigm. Data were collected through in-depth semi-structured interviews with 20 key stakeholders, including faculty members of public universities, executive managers, higher education policymakers, and private sector representatives. Purposeful sampling with maximum variation continued until theoretical saturation was reached. Data analysis followed Strauss and Corbin’s systematic coding steps—open, axial, and selective—and was supported by MAXQDA software for data organization and management. Analysis revealed that employability is shaped by the interplay of micro-level factors such as education quality and relevance, employment-related regulations and standards, professional and occupational factors, and organizational structures within universities. These influences are moderated by individual and personal attributes, including perseverance, self-confidence, motivation, and key personal skills such as digital literacy, teamwork, problem-solving, and proficiency in English. Additionally, macro-level political, economic, social, and cultural contexts create overarching opportunities or constraints that shape graduates’ employability potential. Employability is a complex and multilayered construct requiring integrated action across higher education, institutional policy, and personal capability development. Strengthening university–industry collaboration, redesigning curricula aligned with market needs, and fostering students’ transferable and digital skills are essential to narrowing the gap between education and employment in Iraq.</p> <p>هدف این پژوهش شناسایی و تبیین عوامل چندسطحی مؤثر بر اشتغال‌پذیری دانشجویان در دانشگاه‌های دولتی عراق به‌منظور ارائه الگویی بومی برای بهبود پیوند میان آموزش عالی و بازار کار است. این مطالعه از نظر هدف بنیادی و از نظر ماهیت کیفی با رویکرد نظریه داده‌بنیاد و پارادایم تفسیرگرایی انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق با ۲۰ نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های دولتی عراق، مدیران اجرایی، سیاست‌گذاران آموزش عالی و نمایندگان بخش خصوصی گردآوری شد. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند و با حداکثر تنوع تا اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی بر اساس چارچوب استراوس و کوربین انجام شد و نرم‌افزار MAXQDA برای مدیریت و سازمان‌دهی داده‌ها به کار رفت. تحلیل داده‌ها نشان داد اشتغال‌پذیری نتیجه کنش متقابل عوامل محیط خرد شامل آموزش، قوانین و مقررات، عوامل حرفه‌ای و شغلی و ساختارهای سازمانی دانشگاه است که به‌طور مستقیم بر توانمندی‌های فارغ‌التحصیلان اثر می‌گذارند. این اثرگذاری از طریق عوامل فردی و شخصیتی همچون پشتکار، اعتمادبه‌نفس و انگیزه، و مهارت‌های فردی از جمله مهارت‌های دیجیتال، کار تیمی، زبان انگلیسی و حل مسئله تعدیل می‌شود. همچنین محیط کلان سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بستر نهایی اثرگذاری این عوامل است و فرصت‌ها یا تهدیدهای بیرونی می‌تواند ظرفیت اشتغال‌پذیری را تقویت یا محدود کند. اشتغال‌پذیری پدیده‌ای پیچیده و چندلایه است که نیازمند اقدام هم‌زمان در سطح آموزش عالی، سیاست‌گذاری نهادی و توسعه سرمایه فردی است. تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت، بازنگری در برنامه‌های درسی متناسب با نیاز بازار و ارتقای مهارت‌های فردی و اجتماعی دانشجویان از راهکارهای کلیدی برای کاهش شکاف میان آموزش و اشتغال در عراق محسوب می‌شود.</p> https://journaltesd.com/index.php/tesd/article/download/211/221