آموزش، تربیت و توسعه پایدار 3092-7633 2 پیاپی ۵ 1403 03 30 Designing a Audience-Centered Media Literacy Model for Radio طراحی الگوی سواد رسانه‌ای مخاطب‌محور برای رادیو 1 17 FA سمانه حیدرزاده گروه علوم ارتباطات اجتماعی، واحد میبد، دانشگاه آزاد اسلامی، میبد، ایران. علی محمد مزیدی شرف آبادی گروه علوم ارتباطات اجتماعی، واحد میبد، دانشگاه آزاد اسلامی، میبد، ایران. سعید اسلامی گروه علوم ارتباطات اجتماعی، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران. Journal Article 1403/01/23 <p>This study aims to design an audience-centered model to enhance media literacy in radio. The study is developmental and employs the fuzzy Delphi method. Data were collected through multi-stage questionnaires from 15 media literacy experts and analyzed using fuzzy logic. The process involved two rounds of fuzzy Delphi to reach consensus on key audience-centered media literacy indicators. Out of 33 extracted indicators, 29 reached expert consensus. These indicators encompass dimensions of media accessibility, analytical and critical skills development, content creation, social awareness and participation, lifelong learning, personal positioning of the audience, knowledge structures, and media ethics. Fuzzy mean scores exceeded the 0.7 threshold, highlighting their significance in promoting media literacy. The proposed model, integrating James Potter’s framework with global approaches, transforms radio listeners from passive consumers into active, critical, and responsible citizens. The audience-centered model facilitates listeners’ empowerment in analyzing, interpreting, and producing media content, supports lifelong learning and critical thinking, and can serve as a practical framework for program design and media policy-making. It also addresses misinformation and strengthens media ethics.</p> <p>هدف این پژوهش طراحی الگویی مخاطب‌محور برای ارتقای سواد رسانه‌ای در رادیو است. پژوهش حاضر توسعه‌ای و از نوع روش دلفی فازی بهره برده است. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های چندمرحله‌ای از 15 نفر از خبرگان سواد رسانه‌ای جمع‌آوری شد و با استفاده از منطق فازی تحلیل شد. فرآیند شامل دو دور دلفی فازی بود تا به اجماع بر شاخص‌های کلیدی سواد رسانه‌ای مخاطب‌محور دست یابیم. از مجموع 33 شاخص استخراج‌شده، 29 شاخص مورد توافق خبرگان قرار گرفت. این شاخص‌ها شامل ابعاد دسترس‌پذیری رسانه‌ای، توسعه مهارت‌های تحلیلی و انتقادی، تولید محتوا، آگاهی اجتماعی و مشارکت، آموزش مادام‌العمر، جایگاه شخصی مخاطب، ساختارهای دانش و اخلاق رسانه‌ای هستند. میانگین فازی شاخص‌ها بالاتر از عدد آستانه 0.7 بود و نشان‌دهنده اهمیت آن‌ها در ارتقای سواد رسانه‌ای است. مدل پیشنهادی، با تلفیق مدل جیمز پاتر و دیگر رویکردهای جهانی، مخاطب رادیویی را از مصرف‌کننده منفعل به شهروند فعال، منتقد و مسئول تبدیل می‌کند. الگوی مخاطب‌محور پیشنهادی توانمندسازی مخاطبان رادیو در تحلیل، تفسیر و تولید محتوای رسانه‌ای را تسهیل می‌کند، امکان آموزش مادام‌العمر و تقویت تحلیل انتقادی را فراهم می‌سازد و می‌تواند به عنوان چارچوبی عملی برای طراحی برنامه‌ها و سیاست‌گذاری رسانه‌ای مورد استفاده قرار گیرد. این مدل همچنین در مقابله با اطلاعات نادرست و ارتقای اخلاق رسانه‌ای کاربرد دارد.</p> https://journaltesd.com/index.php/tesd/article/download/253/204