آموزش، تربیت و توسعه پایدار 3092-7633 4 پاییز 1405 1405 07 01 Digital Media Model for Combating Drug Abuse Among Adolescents in Iraq الگوی رسانه دیجیتال برای مواجهه با مصرف مواد مخدر در نوجوانان عراق 1 16 FA عباس لفته کنیدر دانشجوی دکتری، گروه مدیریت رسانه گروه ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران. هاتف پوررشیدی علیبیگلو استادیار، گروه ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران. حسن شرعیات استادیار ، گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. Journal Article 1404/05/11 <p>The objective of this study is to develop a comprehensive and context-specific digital media model aimed at preventing drug abuse among Iraqi adolescents. This qualitative research employed the systematic Grounded Theory approach of Strauss and Corbin, engaging ten participants including media experts, psychologists, content creators, and digitally active adolescents selected through purposive and theoretical sampling. Data were collected through semi-structured interviews, field observations, and document analysis, and were analyzed via open, axial, and selective coding to build a conceptual model grounded in participants’ lived experiences. The analysis yielded 35 concepts and six axial categories. Findings indicate that extensive exposure to attractive drug-related content and insufficient media literacy serve as the main causal conditions, while a mobile-based media culture and tribal–identity structures form the contextual backdrop. Technological dynamics (algorithms, dark-web practices) and policy gaps function as key intervening factors. Three strategic domains emerged: message redesign (attractiveness, hope-instillation, VR/AR experiences), educational participation (media literacy, family involvement, engagement of cultural and religious influencers), and smart monitoring (AI-based tracking, big-data analytics, influencer diplomacy). These collectively give rise to the core phenomenon of “Smart Identity-Based Prevention.” The resulting outcomes include attitude change, stigma reduction, strengthened social trust, and ultimately, the development of a “healthy digital identity” among adolescents. The study concludes that traditional fear-based prevention models are ineffective in the digital era, emphasizing the necessity of a shift toward identity-centered, engaging, participatory, and technologically enhanced prevention strategies. By integrating hopeful storytelling, advanced surveillance technologies, and youth media empowerment, the model supports digital resilience and long-term reduction in drug-use tendencies.</p> <p>هدف این پژوهش طراحی یک الگوی جامع و بومی رسانه دیجیتال برای پیشگیری از مصرف مواد مخدر در میان نوجوانان عراقی است. این پژوهش با رویکرد کیفی و بر اساس روش‌شناسی گرند تئوری سیستماتیک اشتراوس و کوربین انجام شده و مشارکت‌کنندگان شامل 10 نفر از خبرگان رسانه، روان‌شناسی، تولیدکنندگان محتوا و نوجوانان فعال در فضای دیجیتال بودند که به‌صورت هدفمند و سپس نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته، مشاهده میدانی و تحلیل اسناد گردآوری شد و تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفت تا مقوله‌های اصلی تبیین‌کننده الگو استخراج شود. تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی ۳۵ مفهوم و ۶ مقوله محوری شد. نتایج نشان داد مواجهه گسترده با محتوای جذاب‌سازی‌شده و فقدان سواد رسانه‌ای مهم‌ترین شرایط علّی، و فرهنگ رسانه‌ای موبایل‌محور و زمینه‌های هویتی–عشیره‌ای بستر اصلی شکل‌گیری رفتار مخاطبان هستند. فناوری‌های نوین، الگوریتم‌ها، دارک‌وب و ضعف سیاست‌گذاری به‌عنوان شرایط مداخله‌گر تعیین شدند. سه راهبرد کلیدی شامل بازطراحی پیام (جذاب‌سازی، امیدآفرینی، واقعیت افزوده)، آموزش و مشارکت‌جویی (سواد رسانه‌ای، نقش خانواده و رهبران فکری) و نظارت هوشمند (هوش مصنوعی، تحلیل کلان‌داده و دیپلماسی اینفلوئنسری) استخراج شد که در نهایت به پدیده محوری «پیشگیری هویت‌محور و هوشمند» منتهی می‌شود. پیامدها نیز شامل تغییر نگرش، انگ‌زدایی، تقویت سرمایه اجتماعی و شکل‌گیری «هویت سالم دیجیتال» در نوجوانان است. نتایج بیان می‌کند که مدل‌های بازدارنده سنتی در عصر دیجیتال ناکارا هستند و پیشگیری مؤثر نیازمند گذار به رویکردی هویت‌محور، جذاب، مشارکتی و مبتنی بر نظارت هوشمند است؛ الگویی که از طریق تولید روایت‌های امیدبخش، استفاده از فناوری‌های نوین و توانمندسازی نوجوانان در حوزه سواد رسانه‌ای، تاب‌آوری دیجیتال و کاهش پایدار تقاضای مصرف مواد را تقویت می‌کند.</p> https://journaltesd.com/index.php/tesd/article/download/300/232