آموزش، تربیت و توسعه پایدار 3092-7633 در دست انتشار 1406 06 01 From Natural Body to Project Body: The Transformation of Maternal Embodiment among Three Generations of Middle-Class Women in Tehran از بدن طبیعی تا بدن پروژه‌ای: دگردیسی بدنمندی مادری در میان سه نسل از زنان طبقه متوسط تهران 1 18 FA مرضیه عموقلی میراخوری دانشجوی دکتری، گروه جامعه شناسی فرهنگی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. نعمت الله فاضلی استاد بازنشسته، گروه انسان‌شناسی و مطالعات فرهنگی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران. Journal Article 1404 11 06 <p>This study aimed to analyze the intergenerational transformation of maternal embodiment among three generations of middle-class women in Tehran. This qualitative study was conducted using an interpretive phenomenological design based on Van Manen’s approach. The participants consisted of 45 middle-class women in Tehran across three generations, with 15 women selected from each generation. Participants were recruited through purposive and snowball sampling with maximum variation in age, education, employment status, and maternal experience. Data were collected through in-depth semi-structured interviews focused on pregnancy, childbirth, breastfeeding, childcare, bodily changes, perceptions of the maternal body, and meanings attributed to motherhood. Interviews continued until semantic saturation was achieved. The recorded interviews were transcribed verbatim, repeatedly reviewed, coded, and analyzed through interpretive thematic analysis. The interpretive analysis revealed that maternal embodiment could be understood through three cultural configurations: the “Naturalized Body,” the “Sacrificial and Invisible Body,” and the “Body-as-Project.” In the first generation, motherhood was perceived as a natural and taken-for-granted extension of womanhood, and the maternal body was rarely experienced as an independent object of reflection or management. In the second generation, the maternal body acquired moral and symbolic meanings associated with sacrifice, self-denial, and caregiving responsibility, while its embodied visibility was largely displaced into the private sphere. In the third generation, the maternal body became a site of choice, reflexivity, specialized care, body management, and identity negotiation. The findings further indicate that this transformation cannot be reduced to a simple transition from tradition to modernity; rather, it reflects changing cultural regimes of the body, modes of power, and forms of female agency. The study concludes that motherhood in contemporary Iran is not merely a biological experience, but a social, cultural, historical, and embodied process shaped through the interaction of lived experience, medical discourses, cultural norms, and modern reflexive logics.</p> <p>این پژوهش با هدف تحلیل دگرگونی بین‌نسلی تجربه بدنمندی مادری در میان سه نسل از زنان طبقه متوسط شهر تهران انجام شد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری، مبتنی بر رهیافت ون‌مانن انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل ۴۵ زن از طبقه متوسط شهر تهران در سه نسل مختلف بودند که برای هر نسل ۱۵ نفر انتخاب شدند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند، گلوله‌برفی و با حداکثر تنوع از نظر سن، تحصیلات، وضعیت اشتغال و تجربه مادری انجام گرفت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد و مصاحبه‌ها تا رسیدن به اشباع معنایی ادامه یافت. داده‌های حاصل پس از پیاده‌سازی کامل، چندین بار مطالعه، کدگذاری و با استفاده از تحلیل تفسیری مضامین بررسی شدند. تحلیل تفسیری داده‌ها نشان داد که بدنمندی مادری در سه صورت‌بندی فرهنگی قابل تبیین است: «بدن طبیعی»، «بدن نثارگر و ناپیدا» و «بدن پروژه‌ای». در نسل نخست، مادری امری طبیعی، بدیهی و امتداد بدن زنانه تلقی می‌شد و بدن مادرانه کمتر به‌عنوان موضوعی مستقل برای تأمل یا مدیریت تجربه می‌شد. در نسل دوم، بدن مادرانه با معانی اخلاقی، ایثار، فداکاری و مسئولیت مراقبتی پیوند یافت و هم‌زمان به حوزه خصوصی رانده شد. در نسل سوم، بدن مادری به عرصه انتخاب، بازاندیشی، مدیریت، مراقبت تخصصی و مذاکره هویتی تبدیل شد. یافته‌ها همچنین نشان داد که این تحول صرفاً گذار از سنت به مدرنیته نیست، بلکه تغییر در رژیم‌های فرهنگی بدن، اشکال قدرت و شیوه‌های عاملیت زنانه است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد مادری در ایران معاصر نه صرفاً تجربه‌ای زیستی، بلکه فرایندی اجتماعی، فرهنگی، تاریخی و بدنمند است که در تعامل میان تجربه زیسته، گفتمان‌های پزشکی، هنجارهای فرهنگی و منطق بازاندیشانه مدرن شکل می‌گیرد.</p> https://journaltesd.com/index.php/tesd/article/download/418/320