ارائه الگوی تحول دیجیتال با رویکرد هوشمندسازی آموزش در نظام آموزش و پرورش ایران
کلمات کلیدی:
تحول دیجیتال, هوشمندسازی آموزش, نظام آموزش و پرورش ایرانچکیده
پژوهش حاضر با هدف ارائه و اعتبارسنجی الگویی جامع برای تحول دیجیتال با رویکرد هوشمندسازی آموزش در نظام آموزش و پرورش ایران انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، آمیخته متوالی اکتشافی بود. در بخش کیفی، 16 نفر از خبرگان علمی و اجرایی حوزههای مدیریت و برنامهریزی آموزشی، علوم کامپیوتر، فناوری اطلاعات و مدیریت آموزش و پرورش با روش نمونهگیری هدفمند و بر اساس اشباع نظری انتخاب شدند و دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری و با روش تحلیل مضمون در نرمافزار MAXQDA 18 تحلیل شد. در بخش کمی، جامعه پژوهش شامل متخصصان آموزش در حوزههای دیجیتال و هوشمندسازی شهر تهران بود که 254 نفر از آنان با روش نمونهگیری تصادفی خوشهای چندمرحلهای وارد تحلیل شدند. ابزار این مرحله پرسشنامه محققساخته برگرفته از یافتههای کیفی بود. روایی و پایایی ابزار با استفاده از روایی محتوا و سازه، آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی بررسی شد و دادهها با تحلیل عاملی تأییدی و آزمون تی تکنمونهای در SPSS 27 و SmartPLS 3 تحلیل شدند. آزمون تی تکنمونهای نشان داد اعتبار بیرونی و درونی الگو و تمامی مؤلفههای آنها در سطح کمتر از 0.001 معنادار بودند و میانگین مؤلفهها بین 4.10 و 4.65 قرار داشت. تحلیل عاملی تأییدی نیز نشان داد آماره t تمام شاخصها و مؤلفهها بیشتر از 2.58 بود و بنابراین همه روابط در سطح اطمینان 99 درصد تأیید شدند. مقادیر ضریب تعیین ابعاد بین 0.345 و 0.766 قرار گرفت، شاخص اشتراک 0.536 بهدست آمد و مقادیر قدرت پیشبینی مدل در دامنه 0.295 تا 0.399 قرار داشت. همچنین، شاخص NFI برابر با 0.933 بود که برازش مطلوب مدل را تأیید کرد. الگوی نهایی شامل شش بعد رهبری و حکمرانی دیجیتال، توانمندسازی و سرمایه انسانی، زیرساخت فناورانه، تحول در فرایندهای یاددهی ـ یادگیری، مشارکت و اکوسیستم تعاملی، و عدالت دیجیتال و پایداری است و میتواند بهعنوان چارچوبی بومی و معتبر برای سیاستگذاری، برنامهریزی و اجرای تحول دیجیتال در نظام آموزش و پرورش ایران مورد استفاده قرار گیرد.
دانلودها
مراجع
Almogren, A. S., Al-Rahmi, W. M., & Dahri, N. A. (2024). Exploring Factors Influencing the Acceptance of ChatGPT in Higher Education: A Smart Education Perspective. Heliyon, 10(11). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e31887
Asadi, M., Rahimian, H., Taheri, M., & Taghva, M. (2025). Digital Transformation in Iran's Education System: Strategies, Contexts, and Barriers. Sociology of Education, 11(1), 299-312.
Badali, T., & Masoudi, N. (2024). Presenting a Paradigmatic Model for Smartening Iranian Higher Education with a Technological Approach to the Fifth-Generation University. Iranian Journal of Engineering Education.
Badshah, A., Ghani, A., Daud, A., Jalal, A., Bilal, M., & Crowcroft, J. (2023). Towards Smart Education through Internet of Things: A Survey. Acm Computing Surveys, 56(2), 1-33. https://doi.org/10.1145/3610401
Bozorgmehr, B., Pavan, Ahmadnejad, Ahmadzadeh, & Kamyar. (2024). The Effect of School Smartization on the Learning Styles of Elementary School Students.
Esmaeili, M. (2023). Examining the Effect of New Technologies and School Smartization on Improving Students' Learning and Academic Performance.
Fernández, A., Gómez, B., Binjaku, K., & Meçe, E. K. (2023). Digital Transformation Initiatives in Higher Education Institutions: A Multivocal Literature Review. Education and Information Technologies, 28(10), 12351-12382. https://doi.org/10.1007/s10639-022-11544-0
Heydari, S., & Erfanizadeh. (2024). A Change Management Model for Educational Organizations with a Digital Transformation Approach. Strategic Communication Studies, 5(1).
Joseph, O. B., Onwuzulike, O. C., & Shitu, K. (2024). Digital Transformation in Education: Strategies for Effective Implementation. World Journal of Advanced Research and Reviews, 23(2), 2785-2799. https://doi.org/10.30574/wjarr.2024.23.2.2668
Malekpour, Ebadi, S., Ramin, Lashani, Rashid, Ghorbani, & Parisa. (2023). The Role of Smartization in Facilitating the Learning Process of Learners. Strategic Research in Education and Training, 8(1), 602-627.
McCarthy, A. M., Maor, D., McConney, A., & Cavanaugh, C. (2023). Digital Transformation in Education: Critical Components for Leaders of System Change. Social Sciences & Humanities Open, 8(1), 100479. https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2023.100479
Naghavi, Z. (2023). The Impact of Digital Technologies on Education and Factors Affecting the Digital Capacity and Transformation of Schools. Strategic Research in Education and Training, 7(1), 17-35.
Sahni, S., Verma, S., & Kaurav, R. P. S. (2025). Understanding Digital Transformation Challenges for Online Learning and Teaching in Higher Education Institutions: A Review and Research Framework. Benchmarking: An International Journal, 32(5). https://doi.org/10.1108/BIJ-04-2022-0245
Saraswat, E., Maurya, N., Mishra, S., & Sharma, R. (2024). The Role of IoT in Transforming Education: Opportunities, Challenges, and Future Directions for Smart Education Systems. https://doi.org/10.1109/IC3I61595.2024.10828984
Sunitha, M., Vijitha, B., & Gunavardhan, E. (2023). Artificial Intelligence Based Smart Education System. https://doi.org/10.1109/ICESC57686.2023.10193720
Terzieva, V., Ilchev, S., & Todorova, K. (2022). The Role of Internet of Things in Smart Education. IFAC-PapersOnLine, 55(11), 108-113. https://doi.org/10.1016/j.ifacol.2022.08.057
دانلود
گاهشمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Marjan Jouri Sohrabi (Author); Soghra Afkane; Fattah Nazem (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.