تحلیل کتب درسی رشته تربیت بدنی هنرستان‌ها از منظر شایستگی‌های اشتغال‌محور

چکیده

این پژوهش با هدف تحلیل کتب درسی رشته تربیت بدنی شاخه فنی و حرفه‌ای از منظر شایستگی‌های اشتغال‌محور انجام شده است. روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی-کمّی ترکیبی بوده و جامعه آماری، تمامی ۸ کتاب تخصصی رشته تربیت‌بدنی پایه‌های دهم، یازدهم و دوازدهم (سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴) بودند که به‌صورت سرشماری انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از چک‌لیست محقق‌ساخته مشتمل بر چهار مؤلفه اصلی (مهارت‌های فنی، نرم، مدیریتی و حرفه‌ای)  و ۴۲ شاخص  بر اساس استاندارد ملی مهارت‌های ورزشی، چارچوب ESCO و پیشینه پژوهش طراحی و با نظر 5 متخصص روایی آن تایید شد. جهت پایایی، از روش کدگذاری مجدد استفاده شد و  86/0α=  محاسبه گردید. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش آنتروپی شانون استفاده گردید. تحلیل 5823 واحد معنایی استخراج شده از 8 کتاب تخصصی رشته تربیت بدنی نشان داد که 5/53%  از محتوا به مهارت های فنی، 5/23% به مهارت های نرم، 3/16% به مهارت های مدیریتی و تنها 7/6% به نگرش حرفه‌ای اختصاص یافته است. تحلیل آنتروپی شانون تنوع و تمرکز محتوایی را در مؤلفه ها ارزیابی کرد که بیشترین ناهمگونی در مهارت های نرم مشاهده شد و نگرش حرفه‌ای کمترین تنوع را داشت. همچنین محاسبه وزن اهمیت مؤلفه ها بیانگر توزیع نسبتا متوازن اهمیت مهارت‌های فنی، مدیریتی و نرم بود و نگرش حرفه‌ای اهمیت کمتری داشت. این نتایج نشان می‌دهد که تأکید اصلی کتب بر مهارت های فنی و نگرش حرفه‌ای کمتر پوشش داده شده است. این یافته ها می‌تواند راهنمایی برای تعادل بخشی به محتواهای آموزشی جهت تأمین نیازهای بازار صنعت ورزشی کشور باشد.