طراحی و تبیین مدل مستندسازی و تسهیم دانش مدیران و کارکنان بانک‌های ایرانی

نویسندگان

    رضا حسن آقایی نصرآبادی گروه مدیریت دولتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
    علی حسین کشاورزی * گروه مدیریت صنعتی و کارآفرینی ، دانشگاه شاهد ، تهران، ایران. keshavarzi@shahed.ac.ir
    مینا جمشیدی ایوانکی گروه مدیریت دولتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

کلمات کلیدی:

مستندسازی, تسهیم دانش, بانک‌های ایرانی, گراندد تئوری

چکیده

هدف این مطالعه طراحی و تبیین مدلی جامع برای مستندسازی و تسهیم دانش مدیران و کارکنان بانک‌های ایرانی است. پژوهش حاضر یک مطالعه کیفی مبتنی بر رویکرد داده‌بنیاد است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با مدیران و کارکنان واجد شرایط در بانک‌ها جمع‌آوری شد. شرکت‌کنندگان با روش نمونه‌گیری هدفمند و به‌صورت گلوله‌برفی انتخاب شدند و پس از انجام یازده مصاحبه، اشباع نظری حاصل گردید. تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد. برای افزایش دقت و پایایی تحلیل‌ها از بررسی همکار و گروه کانونی استفاده شد و نسخه‌های اولیه کدها و مفاهیم با مشارکت‌کنندگان منتخب بازبینی و اصلاح شد تا اعتبار درونی مدل تضمین شود. نتایج نشان داد مدل نهایی شامل شش بعد اصلی است که هر یک از آن‌ها نقش مشخصی در تسهیم و مستندسازی دانش دارند. این ابعاد شامل شرایط علّی، عوامل زمینه‌ای، شرایط مداخله‌گر، پدیده محوری، استراتژی‌ها و پیامدها هستند. در مجموع ۳۳ مؤلفه و ۹۶ شاخص در مدل شناسایی شد که ساختاری جامع برای درک و تبیین فرآیندهای دانشی در بانک‌ها فراهم می‌کند. ابعادی همچون سیستم انگیزشی، جانشین‌پروری دانشی، ساختار سازمانی، زیرساخت فناوری اطلاعات، و فرهنگ سازمانی از مهم‌ترین عناصر اثرگذار در تقویت رفتارهای تسهیم دانش شناخته شدند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که به‌کارگیری یک مدل جامع مبتنی بر ابعاد مختلف انسانی، ساختاری و فناورانه می‌تواند توان سازمان‌ها را در حفظ، انتقال و به‌کارگیری دانش افزایش دهد. این مدل می‌تواند چارچوبی کاربردی برای بهبود فرآیندهای دانشی و ارتقای کارآیی سازمانی در بانک‌های ایرانی فراهم سازد و از خروج دانش حیاتی در اثر جابه‌جایی یا بازنشستگی کارکنان جلوگیری کند.

دانلودها

دسترسی به دانلود اطلاعات مقدور نیست.

مراجع

Abubakar, A. M., Elrehail, H., Alatailat, M. A., & Elçi, A. (2019). Knowledge management, decision-making style and organizational performance. Journal of Innovation & Knowledge, 4(2), 104-114. https://doi.org/10.1016/j.jik.2017.07.003

Al-Kurdi, O. F., El-Haddadeh, R., & Eldabi, T. (2020). The role of organisational climate in managing knowledge sharing among academics in higher education. International Journal of Information Management, 50, 217-227. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2019.05.018

Arsawan, I. W. E., Koval, V., Rajiani, I., Rustiarini, N. W., Supartha, W. G., & Suryantini, N. P. S. (2022). Leveraging knowledge sharing and innovation culture into SMEs sustainable competitive advantage. International Journal of Productivity and Performance Management, 71(2), 405-428. https://doi.org/10.1108/IJPPM-04-2020-0192

Budur, T., Demirer, H., & Rashid, C. A. (2024). The effects of knowledge sharing on innovative behaviours of academicians; mediating effect of innovative organization culture and quality of work life. Journal of Applied Research in Higher Education, 16(2), 405-426. https://doi.org/10.1108/JARHE-08-2022-0257

Deng, H., Duan, S. X., & Wibowo, S. (2023). Digital technology driven knowledge sharing for job performance. Journal of Knowledge Management, 27(2), 404-425. https://doi.org/10.1108/JKM-08-2021-0637

Donnelly, R. (2019). Aligning knowledge sharing interventions with the promotion of firm success: The need for SHRM to balance tensions and challenges. Journal of Business Research, 94, 344-352. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2018.02.007

Funasaki, K., Inoue, Y., Takahashi, Y., Shirai, K., & Okada, Y. (2025). Knowledge sharing among coaches: expert power and social cognitive theory perspectives. European Sport Management Quarterly, 25(1), 104-123. https://doi.org/10.1080/16184742.2023.2299253

Golshani, M., & Omidi, B. (2023). Examining the Impact of Leadership Styles on Knowledge Sharing Behavior with the Moderating Role of Job Motivation (Case Study: Bank Tejarat, Ilam).

Hair, J. (2017). A Primer on Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). SAGE. https://books.google.com/books/about/A_Primer_on_Partial_Least_Squares_Struct.html?id=IFiarYXE1PoC

Harshani, M. D. R. (2025). The Role of Reverse Mentoring on Employee Work Engagement: Developing a Conceptual Framework on the Moderating Effect of Self-Efficacy and the Mediating Role of Knowledge Sharing. Sri Lankan Journal of Business Economics, 13(2). https://doi.org/10.31357/sljbe.v13.7899

Hassan, Z. (2025). Mediating Influence of Knowledge Sharing Behaviour of Pharmaceutical Leaders on the Relationship Between Cultural Intelligence Dimensions and Leadership Effectiveness. International Journal of Research and Innovation in Social Science, IX(V), 3402-3427. https://doi.org/10.47772/ijriss.2025.905000264

Hodzic, S., Prem, R., Nielson, C., & Kubicek, B. (2024). When telework is a burden rather than a perk: The roles of knowledge sharing and supervisor social support in mitigating adverse effects of telework during the COVID‐19 pandemic. Applied Psychology, 73(2), 599-621. https://doi.org/10.1111/apps.12491

Ibrahim, A. I., Kamel, F. F., & Ibrahim, S. M. (2022). Knowledge Sharing and Its Relation to Organizational Citizenship Behaviors as Perceived by Staff Nurses. Journal of Nursing Science Benha University, 3(1), 724-737. https://doi.org/10.21608/jnsbu.2022.215296

Lakan, L. E., Gbaje, E. S., Yani, S. D., Meseko, C., Kamani, J., & Woma, T. Y. (2022). Knowledge Sharing Among Public Health Professionals on Management of Zoonoses in Nigeria. International Journal of Applied Research on Public Health Management, 7(1), 1-11. https://doi.org/10.4018/ijarphm.290390

Merlo, T. R. (2016). Factors influencing knowledge management use in technology enterprises in southern United States. Procedia Computer Science, 99, 15-35. https://doi.org/10.1016/j.procs.2016.09.098

Muthuveloo, R., Shanmugam, N., & Teoh, A. P. (2017). The impact of tacit knowledge management on organizational performance: Evidence from Malaysia. Asia Pacific Management Review, 22(4), 192-201. https://doi.org/10.1016/j.apmrv.2017.07.010

Nguyen, M., Rundle-Thiele, S., Malik, A., & Budhwar, P. (2023). Impact of technology-based knowledge sharing on employee outcomes: moderation effects of training, support and leadership. Journal of Knowledge Management, 27(8), 2283-2301. https://doi.org/10.1108/JKM-07-2022-0552

Nisar, T. M., Prabhakar, G., & Strakova, L. (2018). Social media information benefits, knowledge management and smart organizations. Journal of Business Research, 94, 264-272. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2018.05.005

Odai, L. A. (2025). Navigating Digital Transformation: The critical Role of Knowledge Sharing and Digital Transformational Leadership in Boosting Innovation Capability in Sub-Saharan Africa. Business Process Management Journal. https://doi.org/10.1108/bpmj-01-2025-0120

Ode, E., & Ayavoo, R. (2019). The mediating role of knowledge application in the relationship between knowledge management practices and firm innovation. Journal of Innovation & Knowledge, 5(3), 210-218. https://doi.org/10.1016/j.jik.2019.08.002

Olan, F., Liu, S., Neaga, I., & Alkhuraiji, A. (2016). How knowledge sharing and business process contribute to organizational performance: Using the fsQCA approach. Journal of Business Research, 69(11), 5222-5227. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2016.04.116

Ononye, U. (2023). Linking tacit knowledge sharing to employee innovation with job thriving as a mediational factor: A public sector perspective. Public Personnel Management, 52(3), 456-478. https://www.researchgate.net/profile/Uzoma-Ononye/publication/361164827_Linking_Tacit_Knowledge_Sharing_to_Employee_Innovation_with_Job_Thriving_as_a_Mediational_Factor_A_Public_Sector_Perspective/links/62a086d7416ec50bdb15336a/Linking-Tacit-Knowledge-Sharing-to-Employee-Innovation-with-Job-Thriving-as-a-Mediational-Factor-A-Public-Sector-Perspective.pdf?origin=journalDetail&_tp=eyJwYWdlIjoiam91cm5hbERldGFpbCJ9

Riva'i, R. A., & Sukarno, G. (2024). Analysis of Knowledge Sharing and Learning Organization on Employee Performance Through Employee Engagement at PT Surabaya Industrial Estate Rungkut. Dinasti International Journal of Education Management and Social Science, 6(1), 416-424. https://doi.org/10.38035/dijemss.v6i1.3273

Sa'adah, N., & Rijanti, T. (2022). The role of knowledge sharing, leader-member exchange (LMX) on organizational citizenship behavior and employee performance: an empirical study on public health center of Pati 1, Pati 2 and Trangkil in Central Java. International Journal of Social and Management Studies, 3(1), 112-131. https://ijosmas.org/index.php/ijosmas/article/view/87

Sabzi, A., Ramezani, Y., & Sajjad, A. (2019). Investigating the Impact of Destructive Supervisory Behaviors on Knowledge Sharing with Regard to the Mediating Role of Emotional Exhaustion and the Moderating Role of Organizational Justice. Public Management (Management Knowledge), 11(2), 339-354. https://jipa.ut.ac.ir/article_71295.html?lang=en

Salimi, M., & Mousavi, Z. (2019). The Relationship Between Professional Ethics with Organizational Learning and Purposeful Forgetting: The Mediating Role of Knowledge Sharing. Ethics in Science and Technology, 14(2), 74-82. https://ethicsjournal.ir/browse.php?a_id=1450&sid=1&slc_lang=en

Sinaei, H. A., Farrisat, H., & Nadaf, M. (2017). Investigating the Factors Affecting Knowledge Sharing and Its Impact on Individual Performance in the Finance and Banking Industry. Journal of Executive Management, 9(18), 143-168. https://jem.journals.umz.ac.ir/article_1821.html?lang=en

Singh, S. K. (2025). Social Media and Knowledge Sharing: Impact on Academic Development in Public Universities of Kanpur. Journal of Information Systems Engineering & Management, 10(3s), 97-109. https://doi.org/10.52783/jisem.v10i3s.362

Soltani, T., Salavatian, S., & Labafi, S. (2020). Designing a Gamification Model to Improve the Collaborative Culture of Media Employees in the Knowledge Sharing Process (Case Study: Employees of the Islamic Republic of Iran Broadcasting). Organizational Culture Management, 18(3), 457-483. https://jomc.ut.ac.ir/article_76862.html?lang=en

Zamiri, M., & Esmaeili, A. (2024). Methods and technologies for supporting knowledge sharing within learning communities: A systematic literature review. Administrative Sciences, 14(1), 17. https://doi.org/10.3390/admsci14010017

Zhang, Y. (2024). Mechanisms of the Impact of Enterprise Digital Transformation on Knowledge Sharing Behavior of Employees. 1(3), 309-318. https://doi.org/10.62517/jmsd.202412343

دانلود

چاپ شده

۱۴۰۵/۰۴/۰۱

ارسال

۱۴۰۴/۰۵/۰۱

بازنگری

۱۴۰۴/۰۸/۲۵

پذیرش

۱۴۰۴/۰۹/۰۱

شماره

نوع مقاله

مقالات

ارجاع به مقاله

آقایی نصرآبادی ر. ح. .، کشاورزی ع. ح.، و جمشیدی ایوانکی م. . (1405). طراحی و تبیین مدل مستندسازی و تسهیم دانش مدیران و کارکنان بانک‌های ایرانی. آموزش، تربیت و توسعه پایدار، 1-15. https://journaltesd.com/index.php/tesd/article/view/287

مقالات مشابه

1-10 از 191

همچنین برای این مقاله می‌توانید شروع جستجوی پیشرفته مقالات مشابه.