طراحی الگوی مدیریت آموزش مهارتی در مناطق حاشیهنشین شهر تهران
کلمات کلیدی:
مدیریت آموزش مهارتی, مناطق حاشیهنشین, آموزش و پرورش, نظریه دادهبنیاد, توانمندسازی اجتماعی, سرمایه اجتماعیچکیده
هدف این پژوهش طراحی الگوی مدیریت آموزش مهارتی در مناطق حاشیهنشین شهر تهران با تبیین شرایط علّی، زمینهای، مداخلهگر، راهبردها و پیامدهای آن بود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی-توسعهای و از حیث روش، کیفی با رویکرد نظریه دادهبنیاد پارادایمی و رهیافت تفسیری انجام شد. جامعه پژوهش شامل اسناد بالادستی مرتبط و 20 نفر از خبرگان، مدیران و کارکنان آموزش و پرورش مناطق حاشیهنشین شهر تهران بود که با نمونهگیری هدفمند و تا دستیابی به اشباع نظری انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته گردآوری و با استفاده از نرمافزار MAXQDA در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. اعتبار یافتهها از طریق بازبینی خبرگان، تثلیثسازی دادهها و بررسی فرایند کدگذاری و پایایی با ضریب هولستی و معیارهای اعتمادپذیری و اتکاپذیری تأیید شد. یافتهها نشان داد الگوی مدیریت آموزش مهارتی در مناطق حاشیهنشین از شش بعد اصلی تشکیل شده است. شرایط علّی شامل فقر ساختاری و چندبعدی، ناپایداری اقتصادی خانواده، شکست کارکردی آموزش رسمی، نابرابری آموزشی و گسست میان مدرسه و زیستجهان حاشیهنشینی بود. پدیده محوری به آموزش مهارتی بهعنوان مسیر جایگزین موفقیت تحصیلی، بازسازی انگیزش و شکلدهی هویت مهارتی اختصاص داشت. شرایط زمینهای شامل سرمایه انسانی مدرسه، سبک مدیریت، بافت اجتماعی-اقتصادی و پایداری منابع شناسایی شد. عوامل مداخلهگر مشتمل بر فرهنگ مدرکگرایی، کیفیت سیاستگذاری آموزشی، فرسایش نهادی نیروی انسانی و شکنندگی اجرای برنامهها بود. راهبردهای اصلی شامل مشارکت اجتماعی، مدیریت انسانمحور، انعطافپذیری اجرایی، بومیسازی آموزش و کنشگری جبرانی مدرسه بودند. اجرای این راهبردها به کاهش ترک تحصیل، افزایش انگیزش و امید، ارتقای آمادگی شغلی، کاهش آسیبهای اجتماعی، افزایش سرمایه اجتماعی و بازسازی اعتماد اجتماعی منجر میشود. مدیریت آموزش مهارتی در مناطق حاشیهنشین فراتر از یک مداخله آموزشی، یک راهبرد اجتماعی-توانمندساز است که از طریق بازسازی پیوند میان مدرسه و جامعه محلی، زمینه ارتقای عدالت آموزشی، افزایش سرمایه اجتماعی و بهبود فرصتهای شغلی و اجتماعی دانشآموزان را فراهم میسازد.
دانلودها
مراجع
Fung, M. (2020). Developing a Robust System for Upskilling and Reskilling the Workforce: Lessons from the SkillsFuture Movement in Singapore. In Education in the Asia-Pacific Region (Vol. 55). Springer Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-15-7018-6_39
Gañgan, F. Y. D., Batugal, V. D., Jr., Sablay, A. F. R., Tullao, T. S., Jr., & Yu, K. D. S. (2024). Educational Achievement Inequality in Southeast Asia: Primary Learning Metrics (SEA-PLM) 2019 Participating Countries.
Ilich, L., Akilina, O., & Yakovenko, I. (2025). Peace education in management: soft skills development for efficient administration. Global Scientific and Academic Research Journal of Education and literature, 3(3), 36-44. https://elibrary.kubg.edu.ua/id/eprint/51409/1/Ilich_L_Akilina_O_Yakovenko_I_Peace_education_in_management.pdf
Islamic Parliament Research, C. (2021a). Analysis of Skill-Training Policies in Iran: Challenges and Solutions.
Islamic Parliament Research, C. (2021b). Report on the Status of Marginalization in Iran.
Katageri, B. G., Gadagi, A. H., Tigadi, A. S., & Raikar, R. V. (2024). Role of AICTE-IDEA Lab in Experiential Learning and Acquisition of Multidisciplinary Skills for Execution of Undergraduate Projects. Journal of Engineering Education Transformations, 38(1), 178-185. https://doi.org/10.16920/jeet/2024/v38i1/24185
Khosravi-Rad, A., Akbari, A., Karimi, M., & Cherabin, M. (2023). Designing a Skill-Based Education Model in Schools Based on the Real Needs of Society Using Grounded Theory. Educational Leadership and Management Research, 7(28).
Ministry of Cooperatives, L., & Social, W. (2023). Skills and Employment Document.
Mojarradbahreh, T., Afshin, Y., Hosseini Masoum, S., & Mirzaei, M. (2023). A Study of the Phenomenon of Marginalization and Its Role in the Educational Situation. Eighth National Conference on Modern Research in the Field of Humanities and Social Studies of Iran, Tehran. https://civilica.com/doc/1747867
Moslemi, A., Hamidzadeh, M., & Khanifar, H. (2021). Barriers to Skill-Training Policy-Making in Iran's Educational System. Quarterly Journal of Educational Innovations, 20(4), 85-106.
Mulate, J., & Nyathi, L. D. (2024). A Logit Model Approach in Investigating the Impact of Education on Poverty Alleviation in Urban Bulawayo in Zimbabwe. International Journal of Research and Scientific Innovation, 11(11). https://doi.org/10.51244/IJRSI
Nayakodi, R. K. L., & Lakkannavar, B. L. (2024). A Study of Skill-Based Training Programme of Transgender Respondents in Relation to the Improvement of Family Relationship and Societal Role. Journal name, 252-257.
Nazemi, M. (2025). The Effect of Educational Managers' Digital Skills on Effective E-Learning Management. Twenty-Seventh National Conference on Psychology, Educational Sciences, and Social Sciences,
Nguyen, D., Ly, C. T. M., & Nguyen, L. T. (2024). Vocational Education and Training in Vietnam. In L. P. Symaco & M. Hayden (Eds.), International Handbook on Education in Southeast Asia (pp. 1439-1465). Springer Nature Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-16-8136-3_39-1
Nikouei, R., Saeidipour, B., Sarmadi, M. R., & Farajollahi, M. (2020). The Effectiveness of MMS Model-Based Educational Courseware on Learners' Learning and Retention. Educational Strategies in Medical Sciences, 13(3), 250-259. https://sid.ir/paper/385079/fa
Nugroho, R. (2024). Comparative Analysis of Educational Development Strategies in Emerging Economies. Advances: Jurnal Ekonomi & Bisnis, 2(3), 174-185. https://doi.org/10.60079/ajeb.v2i3.235
Pervez, N., Mahmood, W., Akram, M., & Waqas, M. (2024). Analyzing the Alignment between University Curriculum and Job Market Requirements in Pakistan: Challenges and Opportunities. Indus Publishers, 2(2), 397-410.
Salar, R., Rahmati, B., Barnous, P., & Ghahramani, B. (2023). Identifying Factors Affecting the Quality of Skill Training in Educational Centers of the Faraja Border Guard Command: Case Study of Shahid Rajaei Training Center, Kermanshah. Border Sciences and Techniques, 12(2), 1-17.
Shaban, M., & Ghavidel, N. (2021). The Relationship between a Health-Oriented Lifestyle and Social Health among Female-Headed Households in the Marginal Areas of Karaj. Alborz Health, 10(2), 196-205. https://doi.org/10.29252/aums.10.2.196
Technical, & Vocational Training Organization of, I. (2022). National Report on the Status of Skills in Iran.
Thumakunta, N., Banazadeh, A., Rezaei-Moghaddam, K., Fatemi, M., Nugroho, R., Katageri, B. G., Gadagi, A. H., Tigadi, A. S., Raikar, R. V., Yu, K., Al, A., Miftah, M., Salem, A., Mansour, R., Alfaqi, A., Ahmed, A. J., Li, N., Kim, M., Dai, J., & Nayakodi, R. K. (2024). Skill-Based Employment Opportunities versus Youth Aspirations in Logistics Sector in Hyderabad: Findings of a Market Study. Geography and Human Relationships, 2(11), 174-185. https://doi.org/10.1177/24551333241285967
Verinder, B. (2025). Examining critical crisis management skills in the educational environment. International Journal of Educational Development, 32(3), 482-492. https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/14782103221133892
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 2025 Fatemeh Rafiefar (Author); Fereshteh Kordestani; Yalda Delgoshaei, Baharak Shirzadkebria (Author)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.